اختلالات یادگیری
مرکز آموزش و توانبخشی مشکلات ویژه یادگیری شاهرود
مراحل خواندن
«چال» شروع خواندن را شروع فراگرد کدخوانی می داند و « بوند» و « دیکسترا» روی انواع روش های خواندن مانند، خواندن مقدماتی، ترکیب های آواهای مقدماتی، تدریس آغازین الفبا، روش زبانی و زبان آموزش و روش صوتی زبانی تاکید می کنند.
مستقل تاکید دارد که با پیشرفت مداوم واژگان، دستیابی به مهارت های بیشتر در درک و مرور پیوسته مهارت های تحلیل کلمه تحقق می یابد. در این مرحله کودک از مطالعه لذت می برد اما نیاز به کمک و راهنمایی دارد تا در مطالعه مطالب واقعی مهارت هایش توسعه یابد.
آموزش برای شروع خواندن
اسمیت (1988) بر این عقیده است که خواندن بیش از آن که رمزگشایی باشد، فرایند معنی بخشیدن به متن است. خواندن از نظر اسمیت عبارت است از: فرایند آزمایش فرضیه ها و حدس زدن درباره آنچه بر روی صفحه وجود دارد. هدف های مهم در یادگیری خواندن این است که کودکان بفهمند که مطالب نوشته شده و چاپ شده، با معنی هستند و کلمات خود زبان هستند و نیز این فرصت را به دست آورند که بر اثر تمرین، خواندن را فراگیرند.
موارد یا نکات ارائه شده زیر تاکید بر معنی دار بودن و فردی بودن فرایند آموزش خواندن دارد:
1- خواندن و فعالیت های حاشیه ای آن را لذت بخش کنید: کودکان برای این که خوانندگان خوبی شوند باید وقت و تلاش کافی صرف مطالعه کنند. مطالعه باید لذت بخش باشد تا کودک به خواندن علاقه نشان دهد و از آن روی گردان نشود. برای بسیاری از کودکان، آغاز به خواندن کار سختی است ولی اگر کار دشواربا تفریح توام باشد، مطبوع تر می شود.
2- بر بهره گیری از تجاربی که به موفقیت می انجامد تاکید کنید: خیلی مهم است که فعالیت های مربوط به آغاز به خواندن با دقت برنامه ریزی شود، به نحوی که کودک موفقیت در خواندن را احساس و تجربه کند. نه تنها فعالیت ها باید موفقیت را تسهیل کند بلکه هر کودک باید احساس کند که کاری واقعی انجام می دهد.
۳- بر تجربه خواندن با معنا تاکید کنید: یادگیری معنا دار زمانی اتفاق می افتد که تجارب کودک با اطلاعات قبلی او پیوند برقرار کنند و در حقیقت تجارب جدید او معنادار شود. معلم باید مواد خواندنی را با دقت به نحوی انتخاب یا تدوین نماید که لغات و مفاهیمی را که جزو دانش قبلی کودک است در برگیرد.
4- در تدریس خواندن از روش های آموزشی متنوع استفاده کنید: هیچ روش واحدی وجود ندارد که بتوان گفت، کلید سحرآمیز موفقیت است. تدریس خواندن در این دوره باید با نیازهای فردی کودک مطابقت داشته باشد.
5- از دانش آموزان بخواهید موادی را که از قبل با آن آشنا هستند، دوباره بازخوانی کنند: دانش آموزان احتیاج دارند در خواندن، اعتماد به نفس لازم را به دست آورند و این احساس را که «من واقعا می توانم آن را انجام دهم» تجربه کنند. یکی از راه های پرورش اعتماد به نفس در خواندن، قرائت مجدد مطالبی است که در خواندن آن مهارت دارد.
6- به جای خطاهای دانش آموزان بر موفقیت آنان تاکید کنید: خوانندگان مبتدی اشتباه می کنند، تاکید باید بر تشخیص بهبود کیفیت خواندن کودک باشد نه بر اشتباهات دانش آموز
7- اجازه دهید کودکان حدس بزنند: خوانندگان مبتدی با استفاده از تصاویر یا زمینه های کلامی داستان، در هنگام خواندن می توانند کلمات را حدس بزنند و این حدس زدن ها مفید است.
8- تمرین کنید، تمرین کنید، تمرین کنید: هر چه دانش آموزان بیشتر بخوانند، بهتر خواهند خواند.
9- مشکلات احتمالی کودک در زمینه دریافت را تشخیص دهید و هر چه سریع تر درمان کنید: اگر شما مشکوک شدید که کودک در درک و دریافت مطالب مشکل دارد، فورا اولیا و مسوولین مدرسه را مطلع سازید.
10- مطالعه آزاد و دلبخواه را جزو برنامه های دانش آموزان قرار دهید: حداقل هفته ای یک بار وقت معینی را برای استفاده کودکان از کتابخانه مدرسه اختصاص دهید تا به اختیار خود، کتاب هایی را برای مطالعه انتخاب کنند. (خرازی، ص 180، 1383)
معلم برای رشد فهم کلی متن و افزایش واژگان فراگیر می تواند راهبردهای زیر را در پیش بگیرد:
- به دانش آموزان کمک کند که هدف از خواندن را درک کنند.
- از بحث های پیش از خواندن و پیش سازمان دهنده استفاده کند و به دانش آموزان کمک کند تا متون خواندنی جدید را بهتر بفهمند.
- هنگام خواندن، بازخوردهای مناسب و به موقع را ارائه کند.
- دانش آموزان را تشویق کند که از زمینه متن برای افزایش گنجینه لغات خود استفاده کنند.
- معلم خود اهل مطالعه باشد و هر روز مطالب جدیدی برای ارائه داشته باشد.
دانش آموزان امروزی به علت سرعت انتقال اطلاعات به خوبی متوجه می شوند که معلم آنها تا چه حد اطلاعاتش به روز است. اگر دانش آموز متوجه شود معلم از نظر علمی از او عقب تر است دیگر انگیزه ای برای نشستن در کلاس درس ندارد. استفاده از فناوری اطلاعات نقش مهمی در به روز کردن معلومات معلمین دارد. برخی از متخصصان، آغاز به خواندن را مجموعه ای از مهارت ها می دانند که می توان آنها را به اجزایی چون توانایی تمییز بین حروف، توانایی ترکیب صداها و... تقسیم کرد.